Airco of warmtepomp? Verschil, combinatie en premie

Kort antwoord

Een airco is een lucht-luchtwarmtepomp: hij koelt in de zomer en kan een ruimte bijverwarmen, maar hij verzorgt geen sanitair warm water en is zelden ideaal als hoofdverwarming voor een hele woning. Een lucht-waterwarmtepomp verwarmt je woning via vloerverwarming of radiatoren én maakt warm water, en is daarmee een volwaardige hoofdverwarming. Het grote verschil zit ook in de premie: een airco komt meestal niet in aanmerking voor de warmtepomppremie van Mijn VerbouwPremie, terwijl een lucht-waterwarmtepomp daar wélvoor in aanmerking komt, mits je aan de voorwaarden voldoet via Fluvius en VEKA. Wil je vooral koelen en af en toe bijverwarmen, dan volstaat een airco. Wil je je stookkosten structureel verlagen en de premie benutten, dan kijk je naar een lucht-waterwarmtepomp — eventueel aangevuld met een airco voor het koelcomfort.

Lucht-lucht (airco) uitgelegd

Wat in de volksmond een "airco" heet, is technisch een lucht-luchtwarmtepomp. Het toestel onttrekt energie aan de buitenlucht via een buitenunit en geeft die rechtstreeks af aan de binnenlucht via een of meerdere binnenunits, de bekende wandunits of plafondtoestellen. Omdat het proces omkeerbaar is, kan datzelfde toestel in de zomer warmte uit je woning halen en naar buiten afvoeren: dan koelt het. In het tussenseizoen draai je de richting om en blaast het toestel warme lucht naar binnen.

Een airco is daardoor vooral sterk in twee dingen:

• Actief koelen in de zomer. Dit is de paradepaardje-functie. Op warme dagen zakt de temperatuur in je leefruimte of slaapkamer snel naar een aangenaam niveau, iets wat een klassieke verwarming of een lucht-waterwarmtepomp met vloerverwarming niet of nauwelijks kan.
• Snel en lokaal bijverwarmen.In het voor- en najaar warmt een airco een individuele ruimte vlot op, bijvoorbeeld een bureau, een zolderkamer of de leefruimte 's ochtends, zodat je je hoofdverwarming nog niet hoeft op te starten.

De keerzijde: een airco verwarmt telkens maar de ruimte waar een binnenunit hangt, en zijn rendement zakt naarmate het buiten echt koud wordt. Bij strenge vorst valt de warmteafgifte terug en moet het toestel harder werken. Daarnaast levert een airco geen sanitair warm water voor je douche of kraan. Voor punctueel koel- en verwarmingscomfort is hij ideaal; als enige verwarming van een hele woning schiet hij meestal tekort. Erkende installateurs en koeltechnici die zo'n toestel correct plaatsen, vind je terug bij alle airco-installateurs.

Lucht-water warmtepomp uitgelegd

Een lucht-waterwarmtepomp haalt net als een airco energie uit de buitenlucht, maar geeft die warmte niet af aan de binnenlucht: hij geeft ze af aan water. Dat verwarmde water stroomt vervolgens door je vloerverwarming, je radiatoren of een boiler voor sanitair warm water. Daardoor verwarmt het toestel je volledige woning op een gelijkmatige manier en levert het ook warm water voor douche, bad en kraan.

Dat maakt de lucht-waterwarmtepomp geschikt als volwaardige hoofdverwarming:

• Verwarmt het hele huis. Via je bestaande of nieuwe afgiftesysteem warmt de warmtepomp elke kamer op, niet enkel de ruimte met een binnenunit. Het comfort is gelijkmatig en stil.
• Verzorgt sanitair warm water. Gekoppeld aan een opslagvat of boiler levert het toestel warm water, zodat je geen aparte gasketel of boiler meer nodig hebt.
• Werkt het zuinigst op lage temperatuur. In combinatie met vloerverwarming en een goed geïsoleerde woning haalt de lucht-waterwarmtepomp het hoogste rendement, omdat hij het water dan minder ver hoeft op te warmen.

De lucht-waterwarmtepomp koelt op zich niet of slechts beperkt: via vloerkoeling kun je de temperatuur in de zomer enkele graden temperen, maar dat is niet te vergelijken met de actieve koeling van een airco. Wie naast verwarmen ook echt wil koelen, kijkt dus naar de combinatie. Een dieper overzicht van de mogelijkheden vind je in onze artikels over de warmtepomp-prijs en de hybride warmtepomp.

Het premie-verschil: airco vs warmtepomp

Hier zit voor veel mensen de grootste misverstand. Omdat een airco technisch een warmtepomp is (een lucht-luchtwarmtepomp), denken sommigen dat ze er ook de bekende warmtepomppremie voor krijgen. Dat klopt in de meeste gevallen niet. De warmtepomppremie van Mijn VerbouwPremie, die je in Vlaanderen aanvraagt via Fluvius en die kadert binnen het beleid van VEKA, is gericht op toestellen die je hoofdverwarming en je sanitair warm water verzorgen. Een airco doet dat doorgaans niet, en valt daarom meestal buiten de premie.

Grosso modo ziet het beeld er zo uit (controleer altijd de actuele voorwaarden):

• Lucht-waterwarmtepomp: komt in aanmerking voor de warmtepomppremie, mits aan de voorwaarden voldaan is (erkend installateur, geschikte woning, technische eisen).
• Geothermische (bodem-water) warmtepomp: komt eveneens in aanmerking, vaak met een hogere premie omwille van het hoge rendement.
• Bepaalde hybride opstellingen: kunnen in aanmerking komen, afhankelijk van de configuratie en de geldende regels.
• Airco (lucht-luchtwarmtepomp): komt doorgaans niet in aanmerking voor de warmtepomppremie, omdat hij geen sanitair warm water levert en zelden de volledige hoofdverwarming verzorgt.

De exacte premiebedragen worden periodiek herzien door de Vlaamse overheid en hangen onder meer af van je inkomenscategorie. We noemen hier daarom bewust geen vast cijfer. Een volledig overzicht van de regels lees je in onze gids over de warmtepomp-premie, waar we Mijn VerbouwPremie, de voorwaarden en de aanvraag stap voor stap behandelen.

Kosten en terugverdientijd

De aankoop- en plaatsingskosten lopen sterk uiteen, omdat een airco en een lucht-waterwarmtepomp niet hetzelfde doen. Een airco is doorgaans goedkoper in aanschaf, maar verwarmt slechts lokaal en levert geen warm water. Een lucht-waterwarmtepomp kost meer, maar vervangt je volledige verwarming en boiler — en kan met premie en lagere energiefacturen een deel van die meerkost terugverdienen. Onderstaande richtprijzen geven de orde van grootte in Vlaanderen; de exacte prijs hangt af van je woning, het merk en de installatie.

Over de terugverdientijdmoeten we eerlijk zijn. Een airco verdien je zelden terug via een lagere energiefactuur: het is in de eerste plaats een comfort- en koeltoestel, en je verbruikt er stroom mee in plaats van te besparen. Een lucht-waterwarmtepomp kan zichzelf gedeeltelijk terugverdienen doordat hij gas of stookolie vervangt door zuinig elektriciteitsverbruik en doordat je premie ontvangt; de exacte terugverdientijd hangt af van je oude verbruik, je isolatie, de stroom- en gasprijs en of je zonnepanelen hebt. Reken dus niet op een vaste "X jaar", maar laat je installateur een berekening op maat maken op basis van jouw situatie.

Wanneer combineer je beide?

Voor heel wat Vlaamse woningen is de combinatie van een lucht-waterwarmtepomp en een airco de comfortabelste oplossing. Je laat dan elk toestel doen waar het goed in is, in plaats van één toestel te overvragen. Concreet:

• De lucht-waterwarmtepomp als hoofdverwarming. Die verzorgt het zware werk: de volledige woning verwarmen via vloerverwarming of radiatoren én het sanitair warm water. Hierop kun je, mits voorwaarden, de warmtepomppremie aanvragen.
• De airco voor koeling en snel bijverwarmen. In de zomer zorgt de airco voor de actieve koeling die de warmtepomp niet levert. In de tussenseizoenen warmt hij een enkele ruimte snel op zonder dat je de hele verwarming hoeft op te starten.

Zo benut je de premie en het lage verbruik van de lucht-waterwarmtepomp voor de hoofdverwarming, en krijg je er met de airco het koelcomfort bij dat steeds belangrijker wordt. Het is wel belangrijk dat een installateur de combinatie goed dimensioneert: de toestellen moeten elkaar aanvullen en niet onnodig overlappen, anders betaal je voor capaciteit die je niet gebruikt.

Renovatie versus nieuwbouw

Of de airco, de warmtepomp of de combinatie het best bij jou past, hangt sterk af van je woning. De situatie bij nieuwbouw verschilt fundamenteel van die bij een bestaande, te renoveren woning.

Bij nieuwbouw of een grondige renovatie is de lucht-waterwarmtepomp vaak de logische hoofdverwarming. Je woning is doorgaans goed geïsoleerd en je legt meestal toch vloerverwarming aan, wat ideaal samengaat met de lage afgiftetemperatuur waarop een warmtepomp het zuinigst werkt. Je kunt de premie benutten en de installatie meteen correct dimensioneren. Wil je ook actief kunnen koelen, dan voorzie je er een airco bij of kies je voor een opstelling die zowel verwarmt als koelt.

Bij een bestaande woning met klassieke radiatoren is de keuze genuanceerder. Je radiatoren vragen vaak een hogere watertemperatuur, waardoor het rendement van een lucht-waterwarmtepomp lager ligt zolang je isolatie en afgiftesysteem niet zijn aangepakt. Soms is dan een hybride opstelling (warmtepomp gecombineerd met een bestaande ketel) interessanter, soms volstaat een airco om een of twee veelgebruikte ruimtes te koelen en bij te verwarmen. De juiste keuze hangt af van je isolatiegraad, je afgiftesysteem en je budget.

Klaar om te vergelijken? Bekijk erkende installateurs in Antwerpen, Gent en Brugge, of bekijk alle airco-installateurs om een vertrouwde vakman in je buurt te vinden die de juiste keuze met je maakt.

Veelgestelde vragen