Condens tussen dubbel glas: oorzaak en oplossing

De 3 soorten condens op je raam

Voor je in paniek schiet of de telefoon grijpt, loont het om eerst vast te stellen wélke condens je hebt. Er zijn er drie, en hun betekenis loopt sterk uiteen. De ene is volkomen onschuldig, de andere vraagt om een gedragsaanpassing en de derde is een echt defect.

• Condens aan de buitenzijde (= goed nieuws).Zie je 's ochtends een waas op de buitenkant van je raam, dan is dat ochtenddauw. Het buitenste glasblad blijft koud omdat je dubbel glas de warmte zo goed binnenhoudt dat ze het buitenglas niet meer bereikt. Met andere woorden: dit is net een teken van góéd isolerend glas. Hij verdwijnt vanzelf zodra de zon opkomt. Niets aan doen.
• Condens aan de binnenzijde (= ventilatieprobleem). Slaat de damp neer aan de binnenkant van het raam, de kant in je kamer, dan is de luchtvochtigheid binnen te hoog. De warme, vochtige binnenlucht condenseert op het koudere glas. Dit is geen glasdefect maar een kwestie van ventilatie en vochtbronnen. Je veegt hem aan de binnenkant weg en lost hem op door beter te verluchten (zie verderop).
• Condens tussen de glasbladen (= defect glas). Zit de wasem ingesloten tussen de twee glasplaten en krijg je hem met geen enkele doek weg, hoe je ook poetst, dan is de randafdichting van je dubbel glas lek. De beglazing is defect en kan niet gerepareerd worden, enkel vervangen. Dit is het geval waar de rest van deze gids om draait.

Een simpele test: veeg met een droge doek over de plek waar je de damp ziet. Verdwijnt hij aan de binnenkant van de kamer, dan is het binnencondens. Veeg je hem buiten weg, dan is het ochtenddauw. Blijft hij koppig zitten ongeacht aan welke kant je poetst, dan zit hij ertussen en heb je een lekke beglazing.

Waarom ontstaat condens tussen de bladen?

Om te begrijpen waarom condens tussen dubbel glasontstaat, moet je weten hoe zo'n isolerende beglazing is opgebouwd. Dubbel glas bestaat uit twee glasplaten met daartussen een spouw. Die spouw is gevuld met droge lucht of met een isolerend edelgas (vaak argon) en wordt langs de rand luchtdicht afgesloten. In de afstandhouder rond de rand zit bovendien een droogmiddel (een korrelmateriaal) dat het laatste restje vocht uit de spouw opneemt. Zolang die randafdichting intact is, blijft de ruimte tussen de bladen kurkdroog en helder.

Het probleem begint zodra die randafdichting lek slaat. Dan kan vochtige buitenlucht binnensijpelen in de spouw. Het droogmiddel neemt dat vocht eerst nog op, maar raakt na verloop van tijd verzadigd. Vanaf dat moment kan het de damp niet meer wegvangen en slaat de condens neer op de binnenkant van de glasbladen, precies daar waar je hem niet kunt bereiken. Tegelijk ontsnapt het isolerende gas, waardoor het raam zijn isolatiewaarde verliest.

De randafdichting raakt om verschillende redenen defect:

• Veroudering. De kit en het butylrubber in de rand verharden en verbrossen met de jaren. Bij oudere beglazing is dit de meest voorkomende oorzaak; het is slijtage, geen ongeluk.
• Voortdurende warmtewisseling. Glas zet uit in de zon en krimpt weer bij koude. Die dagelijkse beweging trekt jarenlang aan de afdichting en kan ze op den duur doen scheuren.
• Staand water in de sponning. Verstopte of ontbrekende afwateringsgaatjes in het raamkader laten regenwater tegen de glasrand staan. Dat vreet de afdichting van onderuit aan, vaak begint de condens dan ook onderaan het raam.
• Plaatsings- of fabricagefouten. Een slecht ondersteunde ruit, te weinig ruimte voor uitzetting of een zwakke fabriekslijm laten beglazing soms al na enkele jaren falen.

In de praktijk zie je condens tussen de bladen daarom het vaakst bij verouderde beglazing en bij ramen op het zuiden of westen, waar de zon de hele dag op het glas brandt en de temperatuurschommelingen het grootst zijn. Begint één raam ermee, dan volgen de buren van dezelfde leeftijd vaak binnen enkele jaren.

Kan condens tussen dubbel glas hersteld worden?

Het korte, eerlijke antwoord: nee, je kunt condens tussen dubbel glas niet herstellen. De damp zit hermetisch ingesloten in de spouw, achter een glasplaat van enkele millimeters dik. Je raakt er fysiek niet bij zonder de beglazing kapot te maken. En zelfs als je de spouw zou kunnen drogen, blijft de oorzaak, de lekke randafdichting, bestaan: het vocht zou gewoon terugkomen en het isolerende gas blijft ontsnappen. Een lekke glaseenheid is en blijft defect. De enige echte oplossing is de hele eenheid vervangen.

Toch circuleren er online en via sommige aanbieders zogenaamde "condens-wegzuig"- of "regeneratie"-behandelingen. Daarbij boort men een klein gaatje in het glas, blaast of zuigt de vochtige lucht weg en plaatst eventueel een ventieltje. Op de korte termijn lijkt het glas weer helder, maar het is geen duurzame fix. De randafdichting blijft lek, de isolerende gasvulling is en blijft weg, en het droogmiddel is verzadigd. Na verloop van tijd komt de condens terug en sta je weer bij af, vaak met aanslag die intussen op het glas is ingebrand.

Goed nieuws: bij vervanging hoeft meestal niet het hele raam of kader weg. Een glaszetter kan in de regel enkel de glaseenheid (de dubbele beglazing) vervangen en het bestaande raamkader hergebruiken, zolang dat nog in goede staat is. Dat houdt de kosten beperkt en is meteen het uitgelezen moment om eventueel naar beter isolerend hoogrendementsglas over te stappen.

Wat kost het glas vervangen?

De prijs voor het vervangen van een glaseenheid met condens hangt vooral af van de afmetingen, het type glas en of het kader hergebruikt kan worden. Onderstaande richtprijzen gelden voor het vervangen van de beglazing in een bestaand kader, inclusief plaatsing, voor een woning ouder dan 10 jaar in Vlaanderen.

Een paar zaken bepalen waar je in die ranges uitkomt. De glasmaat weegt het zwaarst: hoe groter de ruit, hoe meer glas en hoe lastiger het hanteren. Het type glas telt ook mee, gewoon dubbel glas is goedkoper dan hoogrendementsglas met coating, en geluidswerend of veiligheidsglas zit nog een stuk hoger. Tot slot speelt de bereikbaarheid: een raam op de begane grond is sneller gewisseld dan een grote ruit op de tweede verdieping waarvoor een hoogtewerker nodig is.

Belangrijk voor je budget is het btw-tarief. Voor een privéwoning die ouder is dan 10 jaar geldt in België meestal het verlaagde tarief van 6% btw op zowel de arbeid als de geleverde materialen. Voor nieuwbouw of een woning jonger dan 10 jaar is dat 21%. Op een glasvervanging van €300 scheelt dat al snel €45. De glaszetter past het juiste tarief toe en laat je daarvoor een attest ondertekenen. Controleer dat het correcte tarief op de offerte staat.

Garantie op je beglazing

Voor je betaalt voor een nieuwe ruit, ga eerst na of je niet onder garantie valt. Op isolerende beglazing geven fabrikanten en glaszetters doorgaans een garantie van 5 tot 10 jaar op de randafdichting tegen vroegtijdige condensvorming tussen de bladen. Lekt je glas binnen die periode, dan kun je in veel gevallen aanspraak maken op een kosteloze vervanging, soms enkel het glas, soms ook de plaatsing.

Om die garantie in te roepen heb je je papieren nodig. Zoek de aankoop- of plaatsingsfactuur van het glas op en lees de garantievoorwaarden na. Let op de begindatum (vanaf plaatsing of aankoop), de duur en wat precies gedekt is. Soms dekt de garantie enkel de glaseenheid en niet de plaatsingskosten, soms zit er een afschrijving in waarbij de tegemoetkoming daalt naarmate het glas ouder is. Heb je de beglazing samen met je woning overgenomen, vraag dan aan de vorige eigenaar of de garantie overdraagbaar is.

Vraag bij een nieuwe vervanging meteen ook naar de garantie op het glas dat je nu plaatst. Een degelijke glaszetter geeft die schriftelijk mee en noteert het type glas, de datum en de looptijd. Zo sta je sterk mocht ook de nieuwe ruit ooit voortijdig beslaan.

Condens aan de binnenzijde voorkomen

Condens tussen de bladen kun je niet voorkomen, dat is slijtage van de afdichting. Maar condens aan de binnenzijde van je raam, de damp in je kamer, heb je wél zelf in de hand. Die ontstaat door te hoge luchtvochtigheid: warme, vochtige binnenlucht slaat neer op het koudere glasoppervlak. Pak je dat aan, dan voorkom je niet alleen beslagen ruiten, maar ook vochtplekken en schimmel rond de raamkozijnen.

De twee sleutels zijn ventileren en vochtbronnen beperken:

• Ventileer dagelijks. Zet ramen een paar keer per dag enkele minuten tegen elkaar open voor een stevige luchtstroom, of laat ventilatieroosters en klepstanden openstaan. Frisse lucht voert vocht af; een afgesloten, oververhitte kamer houdt het vast.
• Pak de grote vochtbronnen aan. Koken, douchen, wassen en drogen brengen veel waterdamp in huis. Zet de dampkap aan bij het koken, laat de badkamerventilatie na het douchen even doorlopen en droog je was bij voorkeur buiten of in een goed verluchte ruimte, niet op een rek in de slaapkamer.
• Verwarm gelijkmatig. Kamers die nooit verwarmd worden, blijven koud en vochtig en krijgen sneller condens en schimmel. Een lage basiswarmte in elke ruimte werkt beter dan de ene kamer overstoken en de andere koud laten.
• Hou een vinger aan de pols met een hygrometer. Een goedkope vochtmeter laat je zien wanneer de relatieve vochtigheid boven de 60% klimt. Blijf je daar structureel boven, dan helpt een ontvochtiger of beter ventilatiesysteem.

Twijfel je of je probleem nu binnencondens is of toch een lekke beglazing? Doe opnieuw de doektest uit de eerste sectie, of laat een glaszetter in je buurt ter plaatse kijken. Die ziet meteen of het om ventilatie gaat of om een randafdichting die aan vervanging toe is, en geeft je een eerlijke prijs voor de juiste oplossing.

Veelgestelde vragen