Lekkende kraan herstellen: oorzaken, stappen en kosten

Kort antwoord

Een lekkende kraan herstellen begint bijna altijd met het dichtdraaien van de hoofdkraan en het identificeren van het type kraan. Bij een klassieke kraan vervang je het versleten leertje of de dichting, bij een eengreepsmengkraan de cartouche, en bij algemene druppelproblemen vaak ook de o-ring. Met een sleutel, een schroevendraaier en een nieuw onderdeel ben je doorgaans in een halfuur klaar. Zit het lek bij de aansluitingen onder de lavabo, of vertrouw je een thermostaatkraan niet, bel dan een loodgieter.

Welke types kranen zijn er?

Voor je een lekkende kraan kunt herstellen, moet je weten met welk type je te maken hebt. Het inwendige mechanisme verschilt sterk, en dus ook het onderdeel dat je vervangt. In een gemiddelde Vlaamse woning kom je vooral deze vier varianten tegen:

• Mengkraan. Een kraan met twee aparte hendels of knoppen voor warm en koud water, die samenkomen in één uitloop. Je regelt de temperatuur door beide kranen bij te draaien. Vaak vind je hieronder nog klassieke leertjes of keramische schijfjes.
• Thermostaatkraan.Veelgebruikt bij douche en bad. Een ingebouwd thermostatisch element houdt de watertemperatuur constant, zelfs als iemand anders in huis water aftapt. Lekt zo'n kraan, dan zit het probleem meestal in de cartouche of het thermostaatelement; herstel laat je beter aan een vakman over.
• Klassieke kraan met leertje. Het oudste en eenvoudigste type. Door aan de knop te draaien, duw je een rubberen leertje (ook wel kraanleertje of dichting genoemd) tegen de zitting om het water af te sluiten. Slijt dat leertje, dan begint de kraan te druppelen. Dit is de gemakkelijkste kraan om zelf te herstellen.
• Eengreepsmengkraan met cartouche.De moderne hefboomkraan waarbij je met één hendel zowel debiet als temperatuur regelt. Binnenin zit een cartouche met keramische schijven. Druppelt zo'n kraan, dan is de cartouche bijna altijd de boosdoener en vervang je die als geheel.

Twijfel je welk type je hebt? Bekijk hoeveel hendels de kraan heeft en of je de temperatuur met één beweging regelt. Dat vertelt je meteen of je naar een leertje of een cartouche op zoek moet.

Oorzaken van een lekkende kraan

Een kraan die blijft druppelen of waarbij water langs de hendel sijpelt, heeft bijna altijd een mechanische oorzaak. Slijtage en kalk zijn de grote schuldigen. Dit zijn de vier meest voorkomende oorzaken in Vlaamse huishoudens:

• Versleten dichting of leertje. Het rubberen leertje in een klassieke kraan wordt door jarenlang aandraaien hard en bros. Het sluit dan niet meer perfect af en de kraan begint te druppelen aan de uitloop. Dit is veruit de meest voorkomende oorzaak en gelukkig ook de goedkoopste om op te lossen.
• Kapotte cartouche. In een eengreepsmengkraan zorgt de cartouche met keramische schijven voor de afdichting. Door slijtage of een vuiltje tussen de schijven sluit ze niet meer volledig, waardoor de kraan druppelt of de hendel stroef gaat. De hele cartouche vervangen is dan de oplossing.
• Aangetaste o-ring. O-ringen zijn kleine rubberen ringen die de beweegbare delen en de uitloop afdichten. Lekt er water langs de basis van de kraan of onder de hendel, dan is de o-ring vaak versleten of uitgedroogd. Een setje nieuwe o-ringen kost weinig en is snel geplaatst.
• Kalkaanslag. In grote delen van Vlaanderen is het leidingwater vrij hard. Kalk zet zich af op de zitting, de schijven en de o-ringen, waardoor onderdelen niet meer goed aansluiten en sneller slijten. Soms volstaat ontkalken, maar vaak vervang je het aangetaste onderdeel meteen.

Welk gereedschap heb je nodig?

Voor de meeste kraanherstellingen heb je geen dure of speciale uitrusting nodig. Met deze basisspullen kom je een heel eind:

• Verstelbare moersleutel of waterpomptang om wartels en moeren los te draaien.
• Schroevendraaier (plat en kruis) om de hendel en het afdekkapje los te maken.
• Inbussleutels voor de stelschroef onder de hendel van een eengreepsmengkraan.
• Het juiste vervangonderdeel: een nieuw leertje, een o-ringset of een cartouche die past bij jouw merk en model.
• Teflontape (PTFE-tape) om schroefdraad waterdicht af te dichten bij het opnieuw monteren.
• Schoonmaakazijn of ontkalker en een oude tandenborstel om kalk van de onderdelen te verwijderen.
• Een doek of emmer om restwater op te vangen en de lavabo te beschermen.

Stappenplan: kraan zelf herstellen

Met onderstaand stappenplan herstel je de meeste lekkende kranen zelf. We gaan uit van een klassieke kraan met leertje of een eengreepsmengkraan met cartouche; het principe is vergelijkbaar. Neem rustig de tijd en leg de onderdelen in volgorde naast elkaar zodat je ze straks correct terugplaatst.

1. Hoofdkraan dicht. Draai de hoofdkraan of de stopkraantjes onder de lavabo dicht. Open daarna de kraan even zodat de restdruk wegloopt en de leiding drukloos is. Leg een doek in de lavabo zodat er geen schroefjes in de afvoer verdwijnen.
2. Kraan demonteren. Wip het kleurkapje (rood/blauw) of het afdekplaatje los, draai de stelschroef of de bevestigingsschroef uit en trek de hendel of knop eraf. Draai vervolgens de borgmoer of de dekring los met je sleutel om bij het binnenwerk te komen.
3. Onderdeel vervangen. Haal het versleten leertje, de o-ring of de cartouche eruit. Ontkalk de zitting en de behuizing met wat azijn en een borsteltje. Plaats daarna het nieuwe, identieke onderdeel terug. Smeer o-ringen eventueel licht in met siliconenvet voor een soepele werking.
4. Monteren. Bouw alles in omgekeerde volgorde weer op. Draai moeren handvast en daarna een kwartslag aan met de sleutel; forceer niets, anders beschadig je de afdichting. Gebruik bij schroefdraadverbindingen een paar laagjes teflontape voor een waterdichte aansluiting.
5. Testen. Open de hoofdkraan langzaam weer en laat de kraan even lopen. Controleer of er nog druppelt aan de uitloop en of er geen water langs de hendel of de basis sijpelt. Voel ook onder de lavabo of de aansluitingen droog blijven.

Wat kost het herstellen van een kraan?

Zelf herstellen is uiteraard het goedkoopst: je betaalt enkel de onderdelen. Laat je het door een loodgieter doen, dan komen voorrijkosten en arbeid erbij. Onderstaande indicatieve richtprijzen voor Vlaanderen helpen je een budget in te schatten. Bedragen zijn exclusief btw; voor een woning ouder dan tien jaar geldt het verlaagde btw-tarief van 6% op de arbeid, anders 21%.

Wil je weten hoe loodgieterstarieven precies tot stand komen en hoe je een eerlijke offerte herkent? Lees onze volledige gids wat kost een loodgieter.

Herstellen of vervangen?

Niet elke lekkende kraan is het herstellen waard. Soms is een nieuwe kraan plaatsen verstandiger op lange termijn. Weeg deze punten tegen elkaar af:

• Herstellen loontbij een relatief nieuwe of kwaliteitsvolle kraan waar enkel een leertje, o-ring of cartouche aan toe is. Voor enkele euro's aan onderdelen heb je hem weer jaren mee.
• Vervangen is slimmer wanneer de kraan oud is, sterk verkalkt of verroest, wanneer onderdelen niet meer verkrijgbaar zijn, of wanneer je toch al een renovatie van de badkamer of keuken plant.
• Reken de moeite mee. Als je voor een verouderde kraan telkens opnieuw een leertje moet vervangen, betaalt een nieuwe, zuinige kraan zich terug in comfort en minder gepruts.

Twijfel je over de staat van je kraan of de leidingen erachter? Een loodgieter kan in enkele minuten beoordelen of herstellen nog zinvol is. Vergelijk gerust vakmensen in Gent, Antwerpen en Mechelen.

Waterbesparing: waarom snel ingrijpen loont

Een druppelende kraan lijkt onschuldig, maar verspilt verrassend veel water. Eén druppel per seconde stelt op zich weinig voor, tot je beseft dat dat dag en nacht doorgaat. Een traag lekkende kraan verspilt al snel enkele tientallen liters drinkwater per dag, en bij een dunne straal kan dat oplopen tot honderden liters. Op jaarbasis praat je dus over duizenden liters die nutteloos de afvoer in lopen.

Dat geldt dubbel als het om de warmwaterkraan gaat: je betaalt dan niet alleen voor het verspilde water, maar ook voor de energie om het op te warmen. In Vlaanderen, waar water en energie geen kleinigheid zijn op het gezinsbudget, verdient een herstelling van een paar euro zich vaak in enkele weken terug. Bovendien is elke liter drinkwater die je niet verspilt, goed nieuws voor het milieu.

Lukt het zelf herstellen niet of zie je het niet zitten? Vergelijk loodgieters bij jou in de buurt via ons overzicht van loodgieters en vraag gericht een richtprijs op voor het herstellen of vervangen van je kraan.

Veelgestelde vragen