Rioollucht in huis: oorzaken en oplossingen

Kort antwoord

Rioollucht in huis komt meestal door een drooggevallen sifon (stankafsluiter): het waterslot in de gebogen afvoerbuis is verdampt en houdt de rioolgeur niet meer tegen. Giet enkele liters water in elke verdachte afvoer en laat zelden gebruikte afvoeren regelmatig doorlopen. Komt de geur na het bijvullen terug, dan kan het gaan om een lekke of ontbrekende sifon, een beginnende verstopping, een lekke wc-aansluiting of een probleem met de ontluchting van de afvoer. Houdt de rioollucht aan, verlucht dan de ruimte en laat een rioolservice de oorzaak onderzoeken, want rioolgassen kunnen op den duur schadelijk zijn.

Waarom rioollucht in huis ongezond is

Veel mensen zien rioollucht vooral als een kwestie van comfort: het ruikt niet fris en je wilt er gewoon van af. Toch is het verstandig om de geur niet weg te wuiven, want hij wijst op rioolgassen die binnensluipen waar dat niet zou mogen. In een goed werkende afvoer blijven die gassen netjes in de leiding, dankzij de watersloten in de sifons en de ontluchting op het dak. Ruik je toch riool, dan ontsnapt er ergens gas dat eigenlijk buiten hoort te blijven.

Rioolgassen zijn een mengsel van verschillende stoffen. De bekendste zijn waterstofsulfide (dat herkenbare rotte-eierenluchtje), methaan, ammoniak en koolstofdioxide, samen met allerlei geurstoffen uit rottend organisch materiaal. In de lage concentraties die je doorgaans in een woning tegenkomt, geven ze vooral klachten zoals hoofdpijn, misselijkheid, vermoeidheid, prikkende ogen en geïrriteerde luchtwegen. Vervelend, maar zelden meteen gevaarlijk.

Het wordt pas echt risicovol wanneer de concentratie oploopt in een kleine, slecht verluchte ruimte, bijvoorbeeld een afgesloten kelder of een toilet zonder raam, waar de geur dag na dag blijft hangen. Daarom is rioollucht in huis altijd een reden om de oorzaak op te sporen en niet alleen het symptoom te bestrijden met luchtverfrissers. Verlucht de ruimte, los het probleem aan de bron op en laat het bij twijfel onderzoeken.

De meest voorkomende oorzaken

Rioollucht in huis heeft bijna altijd een aanwijsbare oorzaak. Vaak gaat het om een klein mankement aan een sifon of een aansluiting, soms om iets diepers in de riolering. Dit zijn de situaties die je in de praktijk het vaakst tegenkomt, ongeveer in volgorde van hoe vaak ze voorkomen.

• Een drooggevallen sifon (stankafsluiter). Verreweg de meest voorkomende oorzaak. Elke afvoer heeft een sifon: een gebogen buisje waarin altijd een laagje water blijft staan en de rioolgeur tegenhoudt. Gebruik je een afvoer lange tijd niet, dan verdampt dat water en valt het waterslot droog. Typische verdachten zijn een logeerdouche, een vloerputje in de garage of kelder, een tweede wastafel en de overloop van een ligbad.
• Een defecte of ontbrekende sifon. Onder een nieuw geplaatste of slecht gemonteerde afvoer ontbreekt soms een degelijke sifon, of is hij verkeerd gemonteerd zodat het waterslot niet werkt. Ook een gescheurde of poreuze kunststof sifon laat rioollucht door. Een klassieke fout is een wasmachine of vaatwasser die rechtstreeks op de riolering is aangesloten zonder stankafsluiter.
• Een (beginnende) verstopping. Wanneer vet, haren en organisch materiaal zich ophopen in een leiding, begint dat te rotten en geeft het een muffe tot zoetige geur. Vaak merk je naast de rioollucht ook dat het water trager wegloopt of dat de afvoer borrelt. De geur verdwijnt pas zodra de leiding weer schoon is.
• Een slechte ontluchting of beluchting van de afvoer. Een rioolsysteem heeft lucht nodig om goed te werken. Daarvoor dient de ontspanningsleiding op het dak: een buis die de riolering laat ademen en de gassen bovendaks afvoert. Is die verstopt, te kort of ontbreekt ze, dan ontstaat er onderdruk waardoor het water uit de sifons wordt weggezogen. Het gevolg is dat sifons leeglopen en je overal rioollucht ruikt, ook bij afvoeren die je wel gebruikt.
• Een lekke aansluiting van het toilet. Onder en achter een wc zit een rubberen manchet of een afdichting tussen de pot en de afvoerbuis. Veroudert of verschuift die, dan kan er rioollucht ontsnappen, soms zonder dat er zichtbaar water lekt. Een wc die los staat of wiebelt is een veelvoorkomende reden voor een hardnekkige rioolgeur in het toilet.
• Problemen met de septische put. Heeft je woning een septische put, dan kan een volle of slecht ontluchte put voor geuroverlast zorgen. Ook een verstopte ontluchting van de put, een drooggevallen sifon op de aansluiting of een put die te lang niet geledigd is, geven rioollucht die soms tot binnen in huis komt. Hier is meestal een rioolservice nodig om de put te controleren en te laten ruimen.

Het loont dus om eerst uit te zoeken welke van deze oorzaken bij jou speelt. Een geur die uit één bepaalde afvoer komt en na bijvullen verdwijnt, wijst op een drooggevallen sifon. Een geur die overal opduikt of na elk doorspoelen terugkomt, wijst eerder op een ontluchtings- of lekprobleem.

Zelf opsporen en oplossen

Voor je een vakman belt, kun je zelf al veel uitsluiten. Met een paar eenvoudige stappen achterhaal je in de meeste gevallen waar de rioollucht vandaan komt, en vaak los je het meteen op. Werk rustig van de eenvoudigste naar de moeilijkste mogelijkheid.

1. Spoel alle afvoeren door en vul de sifons. Giet in elke afvoer (wastafels, douches, baden, vloerputjes, de aansluiting van wasmachine en vaatwasser) een paar liter water. Zo vul je de sifons opnieuw. Denk vooral aan de afvoeren die je zelden gebruikt, want net daar valt de sifon droog. Verdwijnt de geur de volgende dag, dan heb je je oplossing gevonden.
2. Spoor de bron op met je neus. Loop ruimte per ruimte en ruik dicht bij elke afvoer, het toilet en eventuele vloerputjes. Vaak voel je zo waar de geur het sterkst is. Komt het duidelijk uit één afvoer, dan weet je waar je moet zoeken. Hangt het overal even erg, denk dan eerder aan een ontluchtingsprobleem.
3. Controleer de zichtbare sifons en aansluitingen. Onder een wastafel of achter een meubel kun je de kunststof sifon vaak zelf zien. Kijk of hij goed vastzit, of hij niet gescheurd is en of er geen vochtplekken of opgedroogde lekrandjes zitten. Draai een losse wartel met de hand wat steviger aan. Ruik je aan de wasmachineslang? Controleer of die via een stankafsluiter is aangesloten.
4. Test het toilet. Beweeg de wc voorzichtig: staat hij los of wiebelt hij, dan is de afdichting met de afvoer mogelijk de boosdoener. Ruik laag bij de voet van de pot. Een sterke rioollucht juist daar wijst op een versleten manchet of een slechte aansluiting.
5. Let op terugkerende patronen. Ruik je vooral riool na een lange regenbui, na het doortrekken of bij wind? Dat zijn aanwijzingen voor een verstopping of een ontluchtingsprobleem. Noteer wanneer en waar de geur het ergst is, die informatie is goud waard als je later toch een rioolservice belt.

Wanneer een rioolservice nodig is

Heb je alle sifons bijgevuld, de aansluitingen gecontroleerd en het toilet getest, maar komt de rioollucht in huis steeds terug, dan zit het probleem dieper en is professionele hulp de verstandigste keuze. Een rioolservice beschikt over de kennis en het materieel om oorzaken op te sporen die je met het blote oog niet ziet. Schakel een vakman in de volgende gevallen in:

• De geur komt na bijvullen telkens terug. Lopen sifons steeds opnieuw leeg, dan is er vermoedelijk een onderdruk in het systeem door een gebrekkige ontluchting. Een rioolservice kan de ontspanningsleiding op het dak controleren en zo nodig vrijmaken of aanpassen.
• Je vermoedt een lek in een afvoerleiding. Een breuk, een scheur of een verzakte buis, vaak ondergronds of weggewerkt in een muur of vloer, laat voortdurend rioolgassen ontsnappen. Met een camera-inspectie brengt de vakman de leiding van binnenuit in beeld en stelt hij de exacte plaats van het lek vast.
• Er is een hardnekkige of terugkerende verstopping. Loopt het water traag weg en blijft het stinken ondanks ontstoppen, dan kan er een dieperliggende oorzaak zijn, zoals een vetprop, ingegroeide boomwortels of een verzakking. Een rioolservice reinigt de leiding grondig en spoort de oorzaak op.
• De septische put speelt mee. Bij geur die samenhangt met een septische put laat je de put controleren, de ontluchting nakijken en indien nodig ruimen. Dit is specialistenwerk dat je niet zelf doet.

Bij twijfel over de exacte oorzaak is een camera-inspectie vaak de meest gerichte eerste stap: ze laat zien wat er binnenin de leidingen gebeurt zonder dat er iets opengebroken hoeft te worden. Het beeldverslag dat je krijgt, is bovendien een handig bewijsstuk als er herstellingen nodig zijn of als je verzekering tussenkomt. Bekijk alle rioolservices om een betrouwbare vakman in je buurt te vergelijken.

Wat kost het oplossen?

De kostprijs om rioollucht in huis op te lossen loopt sterk uiteen, want hij hangt volledig af van de oorzaak. Een drooggevallen sifon kost je niets behalve wat water, terwijl een ondergronds lek met een camera moet worden opgespoord en hersteld. Onderstaande richtprijzen geven je een idee van de orde van grootte in Vlaanderen; de exacte prijs hangt af van de firma, de regio en de aard van het probleem.

Op de eindfactuur hoort ook de btw te staan. Bij werken aan een woning die ouder is dan tien jaar geldt in België vaak het verlaagde tarief van 6 procent; bij een nieuwere woning of een louter herstellingsfactuur kan het 21 procent zijn. Vraag dus altijd of de prijs die je krijgt inclusief of exclusief btw is, en of het om een richtprijs of een vast bedrag gaat. Zo voorkom je verrassingen op de factuur.

Rioollucht voorkomen

De beste manier om met rioollucht in huis om te gaan, is ervoor zorgen dat ze niet ontstaat. Een paar eenvoudige gewoontes houden je sifons gevuld, je leidingen schoon en je ontluchting open, en dat scheelt je een hoop hinder en kosten.

• Houd de sifons gevuld. Laat zelden gebruikte afvoeren regelmatig doorlopen, zodat de stankafsluiter niet droog valt. Plan dit bijvoorbeeld in bij je gewone poetsbeurt, zeker voor logeerbadkamers, vloerputjes en tweede toiletten.
• Voorkom verstoppingen. Vang vet, haren en etensresten op voordat ze in de afvoer verdwijnen. Giet geen frituurvet of olie in de gootsteen, gebruik een zeefje in douche en bad, en spoel keukenafvoeren af en toe door met heet water. Een schone leiding gaat niet stinken.
• Houd de ontluchting vrij. Zorg dat de ontspanningsleiding op het dak niet verstopt raakt door bladeren, een vogelnest of vuil. Controleer dit bij voorkeur bij het jaarlijkse onderhoud van het dak of de dakgoot, of laat het meenemen door een vakman die toch op het dak komt.
• Onderhoud de septische put op tijd. Heb je een septische put, laat die dan tijdig ruimen en de ontluchting nakijken. Een goed onderhouden put geeft veel minder geur.
• Reageer snel op de eerste signalen. Ruik je af en toe iets, of loopt een afvoer trager weg, pak het dan meteen aan. Hoe vroeger je ingrijpt, hoe kleiner en goedkoper de ingreep.

Wil je voor de zekerheid de staat van je riolering laten controleren of een terugkerend geurprobleem grondig laten onderzoeken? Vergelijk dan rioolservices in Antwerpen, Gent en Brussel, of bekijk alle rioolservices om een vertrouwde vakman in je buurt te kiezen.

Veelgestelde vragen