Terugslagklep plaatsen: bescherming tegen wateroverlast

Kort antwoord

Een terugslagklep is een klep in je rioolleiding die afvalwater enkel naar buiten laat en automatisch dichtklapt zodra rioolwater wil terugstromen je woning in. Je hebt er een nodig als je laaggelegen afvoeren hebt, zoals in een kelder of garage, en je in een gebied woont waar bij hevige regen het riool kan overlopen. Voor toestellen die diep onder het terugstroomniveau liggen, is een opvoerinstallatie of pompput de betere keuze. Het plaatsen kost in Vlaanderen doorgaans 250 tot 1.200 euro, afhankelijk van de bereikbaarheid van de leiding. Een terugslagklep moet je wel periodiek controleren en schoonmaken, anders kan ze verkleven en haar werk niet meer doen.

Wat is een terugslagklep en wanneer heb je er een nodig?

Een terugslagklep, ook wel terugstroomklep genoemd, is een eenvoudig maar slim onderdeel dat je in een afvoer- of rioolleiding monteert. Ze zorgt ervoor dat water maar in één richting kan stromen: van je woning naar het openbaar riool toe. Wil het water de andere kant op, richting je woning, dan klapt de klep dicht en blijft het rioolwater buiten.

Waarom is dat nodig? Bij hevige regen of wanneer je woning lager ligt dan een hoger gelegen openbaar riool, kan het water in de riolering zo hoog komen te staan dat het terugstroomt in je laaggelegen ruimtes. Het zoekt dan de weg van de minste weerstand en komt omhoog via de gelijkvloerse afvoeren, de vloerputjes in de kelder of garage, de wasmachine-aansluiting of een laaggeplaatst toilet. Het resultaat is even smerig als schadelijk: vuil rioolwater dat je kelder of garage onder zet. In Vlaanderen, met zijn dichte bebouwing, verharde oppervlakten en toenemende wateroverlast, is dit een reëel risico geworden.

Een terugslagklep is vooral aan te raden in deze situaties:

• Je hebt laaggelegen afvoeren. Denk aan een kelder, een ondergrondse garage, een souterrain of gelijkvloerse afvoeren die lager liggen dan het straatniveau en het openbaar riool.
• Je woont in een overstromingsgevoelig of laaggelegen gebied. Ligt je woning in een buurt waar het riool bij hevige regen geregeld onder druk komt te staan, dan is de kans op terugstroom groter.
• Je hebt al eens terugstroom gehad. Kwam er ooit rioolwater omhoog via een putje, toilet of afvoer in de kelder? Dan is dat het duidelijkste signaal dat een terugslagklep geen overbodige investering is.
• Je bouwt of renoveert een laaggelegen ruimte. Maak je een kelder bewoonbaar of plaats je nieuwe afvoeren onder het maaiveld, dan is het meteen voorzien van een terugslagklep een logische en goedkope beslissing.

Lig je woning en al je afvoeren ruim boven het straatniveau, dan is het risico op terugstroom klein en heb je een terugslagklep meestal niet nodig. De klep is namelijk bedoeld voor precies die laaggelegen punten waar de zwaartekracht in je nadeel kan werken.

Hoe werkt een terugslagklep?

De werking van een terugslagklep is verrassend eenvoudig, en net die eenvoud maakt ze betrouwbaar. In de leiding zit een beweegbare klep, meestal een scharnierend klepje of een drijvend element. Zolang het afvalwater de normale kant op stroomt, van je woning naar het riool, duwt het de klep open en loopt alles vlot weg. Stopt die stroom, dan valt de klep door haar eigen gewicht of door een veer terug in haar zitting.

Het cruciale moment komt wanneer het water in het openbaar riool stijgt en de verkeerde kant op wil. Dat terugstromende water duwt nu tegen de klep, maar daardoor wordt ze juist steviger tegen haar zitting aangedrukt: hoe groter de druk vanuit het riool, hoe beter ze afdicht. Op die manier vormt de klep een automatische, passieve barrière die geen elektriciteit of bediening nodig heeft. Je hoeft er dus niets voor te doen op het moment zelf, wat handig is, want wateroverlast komt vaak op de meest onverwachte momenten.

Veel kwaliteitskleppen hebben twee klepjes na elkaar voor extra zekerheid, plus een handmatige noodvergrendeling waarmee je de klep volledig kunt dichtzetten als je weet dat er zwaar weer aankomt. Bovenaan zit doorgaans een inspectiedeksel, zodat je de klep kunt bereiken om te controleren en schoon te maken. Dat deksel is geen detail: zonder goede toegang wordt onderhoud lastig, en juist onderhoud bepaalt of de klep over vijf jaar nog doet wat ze moet doen.

Terugslagklep of opvoerinstallatie?

Een terugslagklep is niet altijd de juiste oplossing. Voor sommige situaties heb je een opvoerinstallatie of pompput nodig. Het verschil is belangrijk, want de verkeerde keuze geeft schijnzekerheid.

Een terugslagklep is een passief systeem zonder stroom. Ze werkt uitstekend zolang het rioolwater niet hoger komt te staan dan het toestel dat je wilt beschermen. Tijdens de periode dat de klep dicht is, kun je dat toestel echter niet gebruiken: spoel je in die tijd een laaggelegen toilet door, dan kan het afvalwater nergens heen omdat de klep dicht zit. Voor afvoeren die je niet per se nodig hebt tijdens een hoosbui, zoals een vloerputje in de garage, is dat geen probleem.

Een opvoerinstallatie of pompput is een actief systeem met een pomp. Het afvalwater wordt verzameld in een put en vervolgens omhoog gepompt naar een leiding die boven het zogenaamde terugstroomniveau ligt, zodat het riool nooit kan terugstromen naar je toestellen. Het grote voordeel: je kunt je laaggelegen toilet, douche of wasmachine gewoon blijven gebruiken, óók als het riool buiten propvol staat. Een opvoerinstallatie heeft wel stroom nodig, is duurder en vraagt eveneens onderhoud.

Een vuistregel om te kiezen:

• Terugslagklep als je vooral laaggelegen afvoeren wilt beschermen die je tijdens zwaar weer niet hoeft te gebruiken, en als de hoogteverschillen beperkt zijn.
• Opvoerinstallatie of pompput als er sanitair (toilet, douche, wasmachine) diep onder het terugstroomniveau ligt en je dat sanitair altijd wilt kunnen blijven gebruiken, of bij grote hoogteverschillen waar een gewone klep onvoldoende bescherming geeft.

In de praktijk worden de twee soms gecombineerd: een opvoerinstallatie voor het diepst gelegen sanitair en een terugslagklep voor de overige laaggelegen afvoeren. Een rioolspecialist beoordeelt aan de hand van je rioleringssituatie wat in jouw woning de juiste keuze is.

Wat kost een terugslagklep plaatsen?

De kostprijs van een terugslagklep plaatsen hangt veel minder af van de klep zelf dan van de plek waar ze moet komen. Een eenvoudige klep aanschaffen is goedkoop; de leiding bereikbaar maken kan daarentegen flink oplopen. Of de leiding al vrij ligt, of ze ingebouwd moet worden, en of er gehakt of gegraven moet worden, bepaalt het grootste deel van de factuur. Onderstaande richtprijzen geven je een idee van de orde van grootte in Vlaanderen.

Op de eindfactuur hoort ook de btw te staan. Bij werken aan een woning die ouder is dan tien jaar geldt in België vaak het verlaagde tarief van 6 procent; bij een nieuwere woning is dat doorgaans 21 procent. Vraag dus altijd of de prijs die je krijgt inclusief of exclusief btw is, dat scheelt aanzienlijk. Vraag bij voorkeur meerdere offertes op en laat duidelijk vermelden welk type klep wordt geplaatst, of een inspectieluik is voorzien en of het uitgraven of herstellen van de vloer in de prijs zit.

Onderhoud: voorkom dat de klep verkleeft

Een terugslagklep is geen toestel dat je plaatst en daarna vergeet. Net omdat ze in een rioolleiding zit, komt ze voortdurend in contact met vet, kalk, haren, zeepresten en rioolslib. Na verloop van tijd kan dat aankoeken op de klep en haar zitting, waardoor de klep gaat verkleven. Dan ontstaat een van twee problemen: ofwel blijft de klep openstaan en biedt ze geen enkele bescherming meer, ofwel sluit ze niet meer volledig en lekt er toch rioolwater door. In beide gevallen denk je beschermd te zijn terwijl je het niet bent.

Goed onderhoud is daarom eenvoudig maar essentieel:

• Controleer minstens één tot twee keer per jaar. Open het inspectiedeksel en kijk of de klep proper is en soepel open- en dichtgaat. Doe dat zeker vóór het stormseizoen.
• Maak de klep en de zitting schoon. Verwijder voorzichtig aangekoekt vuil, haren en slib van de klep en het oppervlak waar ze tegenaan sluit. Een vuile zitting is de belangrijkste oorzaak van een lekkende klep.
• Test de beweging. Beweeg de klep met de hand of controleer dat ze vlot terugvalt. Hoor of voel je dat ze klemt, dan is een grondige reiniging of vervanging nodig.
• Vervang versleten onderdelen. De afdichtingsrand van een klep verslijt na jaren. Een nieuwe dichting of een nieuw klepelement is goedkoop in vergelijking met een ondergelopen kelder.

Het handigste is om de controle van je terugslagklep te koppelen aan je periodieke rioolreiniging. Dan inspecteer je in één beurt zowel je leidingen als de klep en heb je er een jaar lang geen omkijken naar.

Verzekering en wateroverlast

Wateroverlast en terugstromend rioolwater raken niet alleen je comfort maar ook je portemonnee. In België valt waterschade meestal onder de brandverzekering, ook wel de woningverzekering genoemd, die naast brand ook waterschade en in veel gevallen schade door natuurrampen en overstroming dekt. De precieze dekking en de eventuele vrijstelling verschillen per polis, dus het loont om je voorwaarden er eens op na te lezen of ze met je makelaar te overlopen.

Een correct geplaatste en onderhouden terugslagklep speelt hier op twee manieren een rol. Ten eerste voorkomt ze schade: geen terugstroom betekent geen ondergelopen kelder en dus geen schadedossier. Ten tweede toont ze dat je als eigenaar je verantwoordelijkheid neemt. Een verzekeraar verwacht namelijk dat je redelijke maatregelen neemt om schade te voorkomen en je installaties te onderhouden. Kun je aantonen dat je een terugslagklep liet plaatsen en geregeld liet controleren, dan sta je sterker als er ondanks alles toch iets misgaat.

Een paar praktische aandachtspunten:

• Bewaar je facturen. Houd de factuur van de plaatsing en van de onderhoudsbeurten bij. Dat bewijst dat de klep correct geïnstalleerd en onderhouden werd.
• Maak foto's bij schade. Loopt het ondanks alles toch mis, fotografeer en film dan de schade en de oorzaak vóór je opruimt. Dat helpt je dossier bij de verzekeraar.
• Doe snel aangifte. Verwittig je verzekeringsmaatschappij of makelaar zo snel mogelijk na de schade; vaak geldt een termijn van enkele dagen.
• Check de overstromingskaart. Wil je weten hoe groot je risico is, raadpleeg dan de overstromingskaart voor je adres. Ligt je woning in een gevoelige zone, dan is preventie zoals een terugslagklep extra belangrijk.

Vergelijk rioolspecialisten in Antwerpen, Gent en Brugge, of bekijk alle rioolservices om een vertrouwde vakman in je buurt te kiezen die je terugslagklep correct plaatst en onderhoudt.

Veelgestelde vragen