Elektrische keuring afgekeurd: wat nu en hoe lang heb je?

Kort antwoord: wat nu?

Is je elektrische keuring afgekeurd, dan doorloop je in grote lijnen vier stappen. Eerst lees je het verslag: daarin staan alle inbreuken met een referentie naar het AREI. Vervolgens laat je de vastgestelde gebreken wegwerken door een erkend elektricien, die per punt inschat wat nodig is en je een offerte bezorgt. Daarna vraag je een herkeuring aan bij een erkend keuringsorganisme, dat dezelfde of een ander erkend organisme mag zijn. Slaag je, dan ontvang je een positief verslag.

Over de termijn: in de regel krijg je na een afkeuring een periode om de installatie in orde te brengen voordat een herkeuring vereist is. Vaak wordt daarbij gesproken over achttien maanden, maar beschouw dat als een richtlijn en niet als een absolute zekerheid. De juiste termijn staat op jouw verslag en kan afhangen van de situatie. Twijfel je, controleer dan de exacte termijn bij FOD Economie of bij het keuringsorganisme dat de controle uitvoerde, in plaats van af te gaan op wat een kennis of een forum beweert.

Waarom een installatie wordt afgekeurd

Een elektrische installatie wordt afgekeurd wanneer ze op een of meer punten niet voldoet aan het Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties, kortweg het AREI. Dat reglement legt vast hoe een installatie veilig moet zijn opgebouwd. Bij oudere woningen is een afkeuring eerder regel dan uitzondering: installaties van enkele decennia oud werden aangelegd volgens de normen van toen en stroken niet altijd met wat vandaag als veilig wordt beschouwd. Een afkeuring betekent dus niet noodzakelijk dat je installatie acuut gevaarlijk is, maar wel dat er punten zijn die aandacht vragen.

In de praktijk komen een handvol inbreuken telkens terug. Het helpt om ze te kennen, zodat je het verslag beter begrijpt en met je elektricien gericht kunt overleggen. Dit zijn de klassiekers:

• Ontbrekende of onvoldoende aarding. De aarding is een veiligheidsdraad die foutstromen veilig naar de grond afvoert en zo elektrocutie helpt voorkomen. In oudere woningen ontbreekt een degelijke aardingsinstallatie soms volledig, of is de aardingsweerstand te hoog. Dit is een van de meest voorkomende én belangrijkste redenen voor een afkeuring, omdat aarding rechtstreeks met je veiligheid te maken heeft.
• Geen of te weinig differentieelschakelaars. Een differentieel (in de volksmond ook wel verliesstroomschakelaar genoemd) schakelt de stroom bliksemsnel uit bij een lekstroom, bijvoorbeeld wanneer iemand een toestel aanraakt dat onder spanning staat. Het AREI bepaalt welke differentieels aanwezig moeten zijn en met welke gevoeligheid. Ontbreekt er een, of is de gevoeligheid niet correct, dan volgt een inbreuk.
• Oude smeltzekeringen (stoppen met smeltdraad). De ouderwetse porseleinen smeltzekeringen die je nog in veel oudere kasten ziet, voldoen vaak niet meer aan de huidige voorschriften. Ze worden bij een keuring regelmatig als inbreuk genoteerd, onder meer omdat ze makkelijk verkeerd vervangen of overbrugd worden. Moderne automatische zekeringen (de klikbare automaten) zijn veiliger en gebruiksvriendelijker.
• Geen of geen correct eendraadschema en situatieschema.Bij een keuring moet je over de juiste schema's van je installatie beschikken: een eendraadschema dat de elektrische opbouw weergeeft en een situatieschema dat toont waar de toestellen en kringen zich in de woning bevinden. Ontbreken die schema's, of komen ze niet overeen met de werkelijke installatie, dan is dat een veelvoorkomende reden voor een afkeuring, ook al is de installatie zelf misschien grotendeels in orde.
• Te weinig kringen of een verkeerde indeling. Een installatie hoort opgesplitst te zijn in voldoende afzonderlijke stroomkringen, elk met de juiste beveiliging. Hangen er te veel toestellen of stopcontacten op één kring, of zijn vochtige ruimtes zoals de badkamer niet correct beveiligd, dan voldoet de installatie niet en wordt dat genoteerd.

Daarnaast kunnen er kleinere of specifiekere punten opduiken: ontbrekende of beschadigde afdekkingen, verkeerde draaddoorsneden, problemen met de beveiliging in vochtige lokalen, of het ontbreken van bepaalde verplichte aanduidingen in de zekeringkast. Welke punten in jouw geval spelen, lees je telkens af op het verslag zelf.

Wat staat er in het verslag?

Het keuringsverslag is een formeel document dat de erkende keurder opstelt na de controle. Het is opgebouwd rond een lijst van vaststellingen. Bij een negatief verslag vind je daarin alle inbreuken terug, telkens met een verwijzing naar het betrokken artikel of de betrokken bepaling van het AREI. Die referenties lijken op het eerste gezicht cryptisch, maar ze zijn net je houvast: ze vertellen jou en je elektricien exact welk voorschrift niet wordt nageleefd, zodat er geen misverstand over de oorzaak kan bestaan.

In grote lijnen vind je in een keuringsverslag de volgende elementen terug:

• Identificatiegegevens. Het adres van de installatie, de aard van de keuring (bijvoorbeeld een keuring bij verkoop of een periodieke keuring), de datum van controle en de gegevens van het erkende keuringsorganisme en de keurder.
• Het besluit. De conclusie of de installatie conform dan wel niet-conform is bevonden. Bij een afkeuring staat hier duidelijk dat de installatie niet voldoet, samen met de termijn waarbinnen je in orde moet zijn.
• De lijst met inbreuken. Het hart van het verslag: per vastgesteld gebrek een omschrijving en de verwijzing naar de relevante bepaling van het AREI. Dit is de lijst die je elektricien zal afwerken.
• De schema's. Een vermelding of het eendraadschema en het situatieschema aanwezig en correct zijn, of dat ze ontbreken of niet overeenstemmen met de werkelijkheid.

Lees het verslag rustig in zijn geheel door en let niet alleen op het besluit, maar vooral op de lijst met inbreuken. Sommige punten zijn klein en snel verholpen (een ontbrekend schema laten opmaken, een afdekking plaatsen), andere vragen echt werk in de zekeringkast. Door het verslag goed te begrijpen, kun je een offerte van je elektricien veel beter beoordelen en weet je waarvoor je precies betaalt.

Hoeveel tijd heb je?

Dit is de vraag die de meeste mensen na een afkeuring bezighoudt: hoe lang heb ik nu de tijd om alles recht te zetten? Het korte antwoord is dat je doorgaans niet onmiddellijk hoeft te handelen, maar dat er wél een termijn op je verslag staat waarbinnen je de installatie in orde moet brengen en een herkeuring moet laten uitvoeren. In de regel wordt daarbij vaak een periode van achttien maanden gehanteerd, maar het is belangrijk om dat met de nodige nuance te lezen.

De exacte termijn die voor jou geldt, hangt af van je concrete situatie en staat vermeld op je eigen keuringsverslag. Beschouw die datum als leidend. Het hoofdthema van dit artikel, de zogenaamde verlenging van de elektrische keuring of de periode die je krijgt om in orde te komen, is precies daarom iets wat je nooit op gevoel inschat: je leest het af op het verslag en, bij de minste twijfel, verifieer je het bij de bron. Regelgeving rond keuringen kan immers evolueren en de details kunnen verschillen naargelang het type keuring en de omstandigheden.

Wil je zwart op wit zekerheid over jouw termijn? Dan zijn er twee betrouwbare bronnen:

• FOD Economie. De federale overheidsdienst die bevoegd is voor de regelgeving rond elektrische installaties publiceert de geldende regels en termijnen. Raadpleeg hun informatie of vraag het na als je twijfelt over wat in jouw geval van toepassing is.
• Het keuringsorganisme. Het erkende organisme dat jouw keuring uitvoerde, kan je het best uitleggen welke termijn op jouw verslag staat en wat er van je verwacht wordt. Zij hebben jouw dossier en kennen de context.

Eén advies geldt in elk geval: wacht niet tot het laatste moment. Een termijn van achttien maanden lijkt ruim, maar tussen het zoeken van een betrouwbare elektricien, het inplannen van de werken, het wachten op materiaal en het vastleggen van de herkeuring kruipt vlot wat tijd. In drukke periodes hebben zowel erkende elektriciens als keuringsorganismen wachttijden. Wie tijdig begint, vermijdt stress vlak voor de deadline en kan rustig offertes vergelijken in plaats van overhaast te beslissen.

De inbreuken in orde brengen

Zodra je weet wat er fout is en hoeveel tijd je hebt, begint het echte werk: de inbreuken laten wegwerken. Werken aan een elektrische installatie zijn veiligheidsgevoelig en moeten voldoen aan het AREI, dus dit is bij uitstek een klus voor een erkend elektricien en niet voor een zondagse doe-het-zelver. Een vakman kent de geldende voorschriften, gebruikt het juiste materiaal met garantie en kan je bovendien helpen om alles correct te documenteren voor de herkeuring.

De aanpak verloopt meestal als volgt. Je bezorgt de elektricien het volledige keuringsverslag met de lijst van inbreuken. Die overloopt elk punt, bekijkt je installatie ter plaatse en bepaalt per inbreuk wat nodig is. Soms gaat het om een beperkte ingreep (een differentieel bijplaatsen, een correcte afdekking aanbrengen), soms om grotere werken (een degelijke aarding aanleggen of de zekeringkast moderniseren). Op basis daarvan krijg je een offerte die de werken en het materiaal opsplitst.

Een paar zaken helpen om dit vlot en zonder verrassingen te laten verlopen:

• Werk met het verslag in de hand. Vraag de elektricien om per inbreuk uit het verslag aan te geven wat hij doet om die weg te werken. Zo weet je zeker dat alle punten die de keurder noteerde, ook effectief worden aangepakt en je niet bij de herkeuring opnieuw tegen hetzelfde gebrek aanloopt.
• Laat de schema's niet links liggen.Ontbrekende of foute schema's zijn een veelvoorkomende reden voor afkeuring. Een erkend elektricien kan een correct eendraadschema en situatieschema opmaken of bijwerken zodat ze met de werkelijke installatie overeenstemmen. Vergeet dit niet mee te nemen in de opdracht.
• Vraag een gedetailleerde offerte.Een goede offerte splitst werkuren, materiaal en eventueel het opmaken van de schema's apart op. Zo vergelijk je appels met appels als je meerdere elektriciens aanspreekt, en weet je achteraf waarvoor je betaalt.
• Houd alles bij voor de herkeuring.Bewaar de facturen en, indien van toepassing, de bijgewerkte schema's. De keurder wil bij de herkeuring kunnen vaststellen dat de eerder genoteerde inbreuken zijn weggewerkt.

Wil je weten wat zulke werken ongeveer kosten, lees dan onze aparte gids over de prijs van een elektrische keuring. En vergelijk meteen erkende elektriciens in je buurt op beoordelingen en beschikbaarheid.

De herkeuring laten uitvoeren

Zijn alle inbreuken weggewerkt, dan is de laatste stap de herkeuring. Een erkend keurder komt opnieuw langs en controleert gericht of de punten uit het oorspronkelijke verslag zijn opgelost. Slaag je, dan ontvang je een positief verslag dat bevestigt dat je installatie aan het AREI voldoet. Dat document heb je nodig, bijvoorbeeld bij een verkoop of als bewijs voor de volgende periodieke keuring.

Een veelgestelde vraag: moet die herkeuring door hetzelfde organisme gebeuren als de eerste keuring? Nee. Je bent vrij om de herkeuring te laten uitvoeren door hetzelfde erkende keuringsorganisme of door een ander erkend organisme. Het enige wat telt, is dat het organisme erkend is. Sommige mensen blijven bij dezelfde keurder voor de continuïteit en omdat die het dossier al kent; anderen vragen bij meerdere organismen de prijs op van een herkeuring en kiezen op basis daarvan. Beide zijn perfect mogelijk.

Geef bij de herkeuring zeker het originele negatieve verslagmee, samen met de bijgewerkte schema's en eventueel de facturen van de uitgevoerde werken. Dan kan de keurder gericht de eerder vastgestelde inbreuken aflopen in plaats van de hele installatie van nul opnieuw te beoordelen. Dat maakt de herkeuring doorgaans vlotter.

Twijfel je over de praktische gang van zaken of de termijn? Verifieer dit gerust bij FOD Economie of bij het keuringsorganisme. Meer over wanneer een keuring nodig is bij een eigendomsoverdracht, lees je in onze gids over de elektrische keuring bij verkoop.

Wat kost het om in orde te komen?

De totale kostprijs om na een afkeuring weer in orde te komen, bestaat uit twee delen: de herkeuring zelf en de herstellingen die nodig zijn om de inbreuken weg te werken. Dat tweede deel is veruit het meest variabel: een ontbrekend schema laten opmaken is iets heel anders dan een volledige zekeringkast vervangen of een degelijke aarding aanleggen. Onderstaande richtprijzen geven je een idee van de orde van grootte in Vlaanderen. Het zijn indicatieve bedragen; vraag altijd een offerte voor jouw concrete situatie.

Op de eindfactuur hoort ook de btw te staan. Voor werken aan een privéwoning die ouder is dan tien jaar geldt in België doorgaans het verlaagde tarief van 6% btw op de arbeid en het materiaal dat de elektricien zelf factureert; voor nieuwbouw of een woning jonger dan tien jaar is dat 21% btw. Vraag dus uitdrukkelijk of de prijs inclusief of exclusief btw is en welk tarief wordt toegepast, want dat maakt op grotere bedragen een merkbaar verschil.

Hoeveel je uiteindelijk betaalt, hangt vooral af van hoeveel inbreuken er zijn en hoe zwaar ze wegen. Een verslag met enkel een ontbrekend schema en een bij te plaatsen differentieel blijft beperkt, terwijl een oude installatie waar zowel de aarding, de differentieels als de volledige zekeringkast aangepakt moeten worden, snel oploopt. Vraag daarom meerdere offertes op dezelfde basis (hetzelfde verslag, dezelfde inbreuken) en vergelijk niet enkel het eindbedrag, maar ook wat er precies in zit. Een gedetailleerd overzicht van de tarieven vind je in onze gids over de prijs van een elektrische keuring.

Klaar om de inbreuken te laten wegwerken? Vergelijk erkende elektriciens in Gent, Antwerpen en Kortrijk, of bekijk alle elektriciens om een vakman in je buurt te kiezen die je keuringsverslag vlot in orde brengt.

Veelgestelde vragen